بشمار مىرفت . خاورشناسان اروپايى سالها براى يافتن آن كاوش و كوشش بسيار كردند ، و نيافتند اما احمد زكى پاشا - محقق مصرى - در سال 1912 ميلادى آن را يافت ، و اين افتخار نصيب وى شد ، و در همان سال در مجمع بين المللى خاورشناسان منعقد در شهر آتن - پايتخت يونان - نسخهء كشف شدهء كتاب الأصنام را معرفى كرد ، و وعده داد به زودى آن را چاپ كند ، و در سال 1914 ميلادى ، اين وعده تحقق پذيرفت و به تصحيح و حواشي وى در قاهره طبع شد و در سال 1924 از نو با اصلاحاتى چاپ و انتشار يافت . پيش از چاپ اين كتاب ، ياقوت حموى ( 626 - 574 ه ) قسمت أعظم اين كتاب را در فرهنگ جغرافيايى مشهور خود ، موسوم به معجم البلدان ضبط كرد ، و پس از او عبد القادر بن عمر بغدادى ( متولد در حدود 1030 و متوفى در سنهء 1093 ه ) تقريبا تمام آن كتاب را در خزانة الأدب گنجانيد . [ 15 ] سپس محمود شكرى آلوسى ( 1342 - 1273 ه ) بخشهايى از آنچه در خزانة الأدب ضبط شده بود ، در بلوغ الإرب في معرفة احوال العرب [ 16 ] آورد ، و علماء و دانشمندان شرق و غرب بيشتر از طريق مراجعه به كتب مذكور از محتويات اين كتاب اطلاع يافتند و به اهميت آن پى بردند . نخستين كس از مؤلفان إسلامي كه دربارهء عرب جاهلى و نحوهء پرستش ، و بتان ايشان سخن‌گزار شده ابن إسحاق است كه در تضاعيف كتاب سيرهء پيامبر باختصار بدان دست يازيده اما نخستين كسى كه دربارهء أصنام عرب و چگونگى پرستش تازيان كتاب مستقلى فراهم آورد ، همانا هشام كلبى است . هشام را شاگردان مستقيم و غير مستقيمي است كه پس از وى دنبال

--> [ 15 ] خزانة الأدب ، جلد سوم ، صفحات 246 - 242 . [ 16 ] بلوغ الإرب في معرفة احوال العرب ، جلد دوم ، صفحات 215 - 200 .